In 2009 had 66 procent van de politieagenten, brandweerlieden en stadswachten in Nederland te maken met agressie, geweld of opzettelijk hinderlijk gedrag van publiek. De NS-alarmcentrale kreeg in het eerste kwartaal van 2010 vijfhonderd meldingen méér binnen van treinpersoneel over schelden en geweld dan het jaar ervoor. Parkeerwachters in Amsterdam hebben vorig jaar 85 keer aangifte gedaan van geweldsincidenten, waarvan zestien keer van poging tot doodslag. Volgens vakbond Abvakabo FNV heeft in de zorg 90 procent van de medewerkers en in het onderwijs 63 procent te maken met verbaal geweld. De FNV en de Vereniging Nederlandse Gemeenten organiseerden dit jaar op 6 april voor de derde keer op rij in Den Haag de actiedag ‘Mijn werkkring is geen bokskring’. In een petitie aan de Tweede Kamer wordt gevraagd om daders strenger en sneller te straffen, anonieme aangifte mogelijk te maken en namen van veelplegers openbaar te maken. De FNV vraagt de Arbeidsinspectie om werkgevers strenger te controleren op het nemen van maatregelen die werknemers beter beschermen tegen agressie en geweld. De Arbeidsinspectie erkent dat meer dan helft van de werkgevers in de publieke sector onvoldoende oog heeft voor beleid ten aanzien van de fysieke veiligheid van hun medewerkers. Of een organisatie zich genoeg inspant om werknemers tegen agressie van buiten te beschermen en bij incidenten ook nazorg biedt, kunnen werkgevers en or sinds kort zelf controleren aan de hand van de checklist op www.zelfsinspectie.nl/agressie. De checklist, ontwikkeld door de Arbeidsinspectie, linkt ook door naar maatregelen uit de arbocatalogi voor overheids- en semi-publieke sectoren. Door de elf stappen te doorlopen kunnen de or en/of de werkgever het beleid op het gebied van arbo, veiligheid en HRM toetsen op de aanwezigheid van huisregels, protocollen en alarmsystemen voor preventie van agressie en geweld, beveiliging van balies, procedures voor het melden van incidenten en de opvang van slachtoffers, training van werknemers, regelingen voor het aanpakken van daders, enzovoort. Aan de checklist is ook een ‘Helpdesk Veilige Publieke Taak’ gekoppeld voor advies over het verhalen van schade op de daders. Slechts één van de vijf werknemers met een publieke taak die met agressie of geweld te maken hebben, doet daarvan ook aangifte, zegt Janny Dierx van trainingsinstituut De Beuk. De zelfinspectie-checklist van de Arbeidsinspectie biedt een or volgens Dierx ‘goede aanknopingspunten’ om het beleid van de werkgever te beoordelen en eventueel om aanscherping te vragen. ‘ Chauffeurs en verpleegkundigen van de ambulancedienst VZA in Amsterdam hebben tijdens het transport van psychiatrisch patiënten van de ene naar de andere kliniek geregeld te maken met agressief gedrag van hun ‘gasten’. Peter Dik, verpleegkundige en lid van de opleidingscommissie van de or bij de VZA, hield na een eigen ervaring met een agressieve patiënt – ‘ik kreeg opeens een vuist in mijn gezicht’ – onder circa 90 collega’s een enquete naar de omvang van het agressie ten opzichte van ambulancepersoneel. Dik ontdekte dat 70 procent van de medewerkers al vijf tot tien keer is geconfronteerd met agressief gedrag van patiënten. De helft van collega’s vindt de veiligheid tijdens het transport, dat soms tot in uithoeken van het land voert, niet gewaarborgd.