Voor leidinggevenden is het soms even slikken

Grote, complexe reorganisaties. Ze zorgen voor veel stress bij personeel, en ook bij de ondernemingsraad. Want die moet vaak snel advies uitbrengen. Hoe zorg je ervoor dat je toch grip op de zaak houdt?

Paul van Basten is lid van de centrale ondernemingsraad van bankverzekeraar SNS Reaal en is tevens een ‘nieuwe werker’. Hij heeft geen eigen bureau meer. Alleen een locker voor zijn laptop als hij die niet mee naar huis neemt. Hij kan wat later komen en eventueel wat eerder weggaan. ’s Avonds kruipt hij dan wel achter de computer. Als het werk maar afkomt. Daar heeft hij afspraken over gemaakt met zijn leidinggevende. Als hij het niet redt meldt hij dat tijdig. Contact met collega’s heeft hij via chat of webcam. Met behulp van specifieke software ziet hij wie er waar aanspreekbaar is. En het bevalt hem uitstekend. Van Basten behoort hiermee tot de premièregroep, een groep van vijfhonderd medewerkers bij SNS Reaal die begint met het nieuwe werken. Manja Jongsma is verantwoordelijk voor de invoering van het nieuwe werken sinds het concept in 2008 werd ontwikkeld en in 2009 werd uitgerold. Zij vat samen wat bij SNS Reaal onder het nieuwe werken wordt verstaan: flexibiliteit in de werksituatie in tijd en plaats, minder vierkante meters in de kantoorgebouwen en zoveel mogelijk papierloos. ‘De invoering gaat gepaard met flinke investeringen in informatietechnologie en fysieke aanpassingen. Die zijn onvermijdelijk, maar ze zijn niet zinvol als ze niet gepaard gaan met een cultuuromslag. Daar hebben we veel tijd en energie in gestoken. Zo hebben we competentieprofielen gemaakt met als uitgangspunt: hoe ziet de ideale wereld eruit en wat vraagt dat aan competenties van de leiding en van de medewerkers. Om die profielen heen hebben we een ontwikkelprogramma gemaakt.’ Welke rol heeft de medezeggenschap gespeeld bij de invoering van het nieuwe werken? Jongsma: ‘We hebben de cor vanaf de ontwikkelingsfase erbij betrokken. Dan krijg je een breed draagvlak. Ideeën van de werkvloer kun je dan meteen meenemen.’ Cor-leden Paul van Basten en Roel Schotanus beamen dat. ‘Vijf van de zestien cor-leden hebben zich met dit project bezighouden. De cor is betrokken in alle gremia. Op ICT-gebied hebben we goed gekeken of die afdeling alle applicaties kon verzorgen die er nodig zijn. Je moet wel weten of het werkt als je zoveel mensen tegelijk toegang geeft tot het netwerk, of als ze op gespreide tijden aan het werk zijn.' De cor was zelfs zo overtuigd van de voordelen van het nieuwe werken dat hij een ongevraagd positief advies aan de Raad van Bestuur stuurde. De cor bleef op het principe hameren, ook toen vorig jaar de financiële crisis toesloeg, het bedrijf verlies maakte en overheidssteun kreeg. Het resultaat was dat het project gehandhaafd bleef, maar dat het tempo wat lager is komen te liggen. Inmiddels wijst onderzoek uit dat de medewerkertevredenheid is gestegen. De drie SNS Reaal-medewerkers zijn unaniem in hun advies aan organisaties die ook op het nieuwe werken willen overstappen: betrek de or er vanaf het begin bij. Het nieuwe werken heeft zoveel consequenties voor de fysieke omgeving, ICT en de mentale omslag dat een gestructureerde inbreng van de werkvloer onontbeerlijk is.