Het RIVM voerde een literatuuronderzoek uit. Het doel: uitzoeken welke voedingsinterventies bijdragen aan duurzaamheid en aan de gezondheid van patiënten, medewerkers en bezoekers in zorginstellingen. De nadruk lag hierin op het beperken van voedselverspilling en overconsumptie en het bevorderen van plantaardige voeding.
Dat leverde interessante inzichten op die het RIVM in drie praktijkvoorbeelden toelicht.
1. Radboudumc – Food for Care-concept
Met het Food for Care-concept krijgen patiënten geen standaardgerecht, maar kiezen ze hun maaltijd aan hun bed. Deze maaltijd wordt in maximaal zeven rondes in kleine porties gepresenteerd. Kleinere porties helpen patiënten meer voedsel binnen te krijgen en voorkomen dat ze opzien tegen een groot bord.
Ook maakt het ziekenhuis binnen dit concept gebruik van voedingsassistenten om patiënten te ondersteunen in hun maaltijdkeuze. Hun voedingsinname wordt door de assistent gemonitord in een elektronisch patiëntendossier. Dit concept leidt ertoe dat de eiwit- en energie-inname van de patiënten verbetert, wat leidt tot minder complicaties en kortere opnameduur.
2. Ziekenhuis Gelderse Vallei – Zorg met Goede Voeding
Ook het Ziekenhuis Gelderse Vallei (ZGV) werkt met voedingsmedewerkers die patiënten voedingsadviezen geven. Vanuit het concept Zorg met Goede Voeding is het ziekenhuis bovendien gestopt met vaste eetmomenten. Patiënten bestellen à la carte en kunnen de hele dag door bestellen. Volgens ZGV is hierdoor de voedselverspilling met een derde afgenomen.
In de twee restaurants van het ziekenhuis wordt een verhouding van 80 procent gezond voedsel en 20 procent minder gezonde voeding aangeboden. Hierin streeft ZGV naar gebruik van regionale en seizoensgebonden producten, dat bovendien de ecologische voetafdruk van het ziekenhuis bevordert.
3. Amsterdam UMC – Zorg op het Bord
Amsterdam UMC hanteert een soortgelijke aanpak. Zo biedt het geen drie, maar zes eetmomenten per dag met extra eiwitrijke tussendoortjes. Er zijn bovendien specifieke eiwitdoelen vastgesteld: minimaal 5 gram per tussendoortje, 20 gram voor broodmaaltijden en 25 gram voor warme maaltijden.
Ook zijn de porties kleiner (350 gram i.p.v. de oorspronkelijke 500 gram) en standaard vegetarisch. Vlees wordt niet dagelijks aangeboden.
Quick wins
De praktijkvoorbeelden uit het literatuuronderzoek zijn vooral bedoeld ter inspiratie en als handvatten voor zorginstellingen om zelf aan de slag te gaan met gezonde en duurzame voeding. Uit het onderzoek zijn dan ook enkele quick wins voor FM’ers te halen:
- Pas de maaltijdservice aan:
Verminder voedselverspilling en verhoog de voedselinname door een elektronisch bestelsysteem in te voeren. - Optimaliseer portiegrootte:
Bied kleinere porties aan met meerdere eetmomenten per dag om voedselverspilling te verminderen en de eiwitinname te verhogen. - Nudging voor gezondere keuzes:
Zet subtiele duwtjes in, zoals het strategisch plaatsen van gezonde en duurzame opties in restaurants. - Verduurzaam het inkoopbeleid:
Focus op lokale, seizoensgebonden en biologische producten. - Leid voedingsassistenten op:
Stel getrainde medewerkers aan om gerichte adviezen aan patiënten te geven en hen te ondersteunen in hun keuze voor gezonde voeding.
