Bereikbaarheid en klimaatverandering zijn een belangrijk vraagstuk voor UMC Utrecht. Vanuit deze thema’s ontstond de Proeftuin Duurzaam Vervoer. Door onderzoek te doen naar gedragsverandering én medewerkers een groot aantal voordelen te bieden, kreeg het UMC Utrecht 300 medewerkers zover om vrijwillig de auto in te ruilen voor een duurzaam alternatief.
In een uitgebreide casestudy deelt UMC Utrecht de ervaringen en lessen uit de proeftuin.
Volle parkeergarages en files
Op het Utrecht Science Park komen dagelijks duizenden medewerkers, studenten, patiënten en bezoekers samen. Aan de volle parkeergarages en files merkte het UMC dat het tijd was voor verandering. Zo kwam het idee van de proeftuin tot stand, met als doel om minder impact op het milieu te realiseren én een positief effect te hebben op het welzijn van de reizigers. 'Wij als UMC Utrecht hebben ons gecommitteerd aan de Klimaatwet en Green Deal Duurzame Zorg. Niets doen is dus helemaal geen optie. Vanuit die principes zijn we in oplossingen gaan denken', zegt Celina Kroon, programmamanager Duurzaamheid op de website van UMC Utrecht.
In maart 2024 werd de proeftuin gelanceerd. Een diverse groep van 300 medewerkers ruilde de auto in voor een duurzame vervoersopties. Er werden gedurende deze periode verschillende maatregelen en initiatieven uitgevoerd om gedragsverandering te stimuleren.
Om te voorkomen dat medewerkers met de auto of motor naar het werk reisden, werd hen een divers aanbod van duurzame vervoersopties gepresenteerd, zoals 100 procent gratis openbaar vervoer via de Shuttelkaart, een verhoogde fietsvergoeding en toegang tot gratis (elektrische) deelfietsen van Hely.
Effectiviteit meten
De effectiviteit van de maatregelen werd zeven maanden gemeten met verschillende dataverzamelingsmethoden, zowel kwantitatief (reisdata en enquêtes) als kwalitatief (onder andere interviews). Daarnaast hebben de projectleden, gedragswetenschappers en studenten vanuit de TU Delft meegedacht over de opzet van de vragenlijsten, experimenten en aanbevelingen.
Resultaten proeftuin
De gemiddelde reisafstand van de deelnemers tijdens de proeftuin was 33,2 kilometer. De deelnemers werden op weg geholpen tijdens de inloopmomenten met vragen over bijvoorbeeld optimale busverbindingen, fietsenstallingen voor elektrische fietsen en het gebruik van de app.
De proeftuin liet zien dat een combinatie van maatregelen en keuzevrijheid tussen de maatregelen (100% gratis OV, een fietsvergoeding van €0,16 per kilometer en beperkte parkeermogelijkheden), leidde tot een aanzienlijke afname van autogebruik en een toename van het OV- gebruik. De gratis OV-vergoeding had verreweg de grootste impact op gedragsverandering.
Van de deelnemers heeft 88 procent aangegeven dat hun reisgedrag is veranderd door de proeftuin. Deze verandering is vooral zichtbaar bij deelnemers die voor de proeftuin met de auto of motor reisden. Van deze deelnemers heeft 98 procent aangegeven dat hun reisgedrag is veranderd.
Met de invoering van de 100 procent vergoeding van openbaar vervoer zoals vastgelegd in de nieuwe cao, wordt een toename in gebruik van het ov verwacht.
Enkele geleerde lessen uit de proeftuin:
- Persoonlijke drijfveren: Het bleek belangrijk om duurzame reisopties niet alleen te presenteren als beter voor het milieu, maar ook te focussen op de korte termijn persoonlijke voordelen die het biedt. Minder stress, kostenbesparing en meer rust spraken deelnemers meer aan dan het idee van CO2-reductie alleen.
- Gedifferentieerd parkeerbeleid: De proeftuin liet zien dat het intrekken van de parkeerautorisatie vóór 12.00 uur effectief bijdroeg aan minder autogebruik, vooral in combinatie met een aantrekkelijke OV-vergoeding.
- Monitoring: Voor een duurzame gedragsverandering is voortdurende ondersteuning en monitoring noodzakelijk. Het rapport raadt aan om regelmatig feedback van medewerkers te verzamelen en hun reisgedrag op lange termijn te volgen, zodat beleid kan worden aangepast en verbeterd.
- Reisadviezen aanbieden: Bied gepersonaliseerde reisadviezen aan vanuit de organisatie en laat collega’s reistips uitwisselen. Persoonlijke verhalen maken de overstap naar duurzaam reizen toegankelijker.
In het rapport delen UMC Utrecht, Shuttel en Hely meer resultaten en ervaringen uit de proeftuin hybride werken. Benieuwd? Lees de volledige eindrapportage hier.
