Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) deed onderzoek naar het verbeteren van de bouwveiligheid. Het instituut ziet vooral mogelijkheden in een betere aanpak van veiligheids- en gezondheidsplannen (V&G-plannen) en betere afspraken over taken en verantwoordelijkheden. Daar kunnen opdrachtgevers een belangrijke rol in spelen.
"Nu is er nog een grijs gebied tussen voldoen aan de wetgeving en daadwerkelijk veiliger werken", zo concludeert het RIVM op basis van gesprekken met grote opdrachtgevers en werknemers uit de praktijk. Om dit te verbeteren, vinden de geïnterviewden vooral samenwerking en communicatie tussen alle lagen belangrijk.
V&G-plan integreren in dagelijkse praktijk
V&G-plannen worden nog te vaak gezien als 'papieren tijgers'. De plannen zijn er wel, maar partijen passen die niet doorlopend aan tijdens de uitvoering. Een overdracht tussen de ontwerpfase en de uitvoering van het plan is ook lang niet altijd 'warm': het hele plan wordt juist vaak als twee losse onderdelen gezien.
Rollen en taken beter verdelen en vastleggen
Daarnaast concludeert het RIVM dat er betere afspraken moeten komen over rollen, taken en verantwoordelijkheden, met name voor veiligheidscoördinatoren.
Het instituut ziet nu dat de coördinator voor de uitvoeringsfase vaak een dubbelrol is, bijvoorbeeld uitgevoerd door de hoofduitvoerder van een project. Maar dan kunnen er tegengestelde belangen ontstaan, zoals veiligheid versus geld of tijd. En in de ontwerpfase ontbreekt het nog aan kennis van de wetgeving, blijkt uit de gesprekken die het RIVM voerde.
Vergewisplicht ingewikkeld en onduidelijk
Verder merken de onderzoekers dat er veel onduidelijkheid is over de vergewisplicht. Opdrachtgevers moeten in de gaten houden dat bouwpartijen ook echt het werk veilig kunnen uitvoeren, omdat de opdrachtgever over tijd, geld en middelen gaat. Maar tot waar die plicht reikt, is niet helder. Die onduidelijkheid leidt tot angst over aansprakelijkheid, merkte het RIVM uit de gesprekken.
Zelfs voor de onderzoekers is die vergewisplicht niet duidelijk, vertelt Marre Lammers, programmamanager bij het RIVM en één van de auteurs van het onderzoek. "Wat houdt vergewissen nou echt in? Wat moet je daarvoor doen? De Arbeidsinspectie heeft daar wel handvatten voor, maar dit is toch een onderdeel dat wij ook ingewikkeld vinden. En misschien is het niet concreet genoeg om te weten wanneer je aan de wet hebt voldaan", aldus Lammers.
Opdrachtgevers aan zet
Het RIVM kreeg de opdracht voor het onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De reden: de bouw staat nog altijd hoog in de lijstjes van sectoren met de meeste arbeidsongevallen.
Vorig jaar ging het instituut voor een verkennend onderzoek in gesprek met de Arbeidsinspectie en verschillende veiligheidsdeskundigen. Daaruit bleek al dat er veel onduidelijkheid bestond over de vergewisplicht, de invulling van V&G-plannen en verantwoordelijkheden over veiligheid. Het RIVM wilde daarom weten hoe het beter kan.
Wat het instituut betreft, zijn de opdrachtgevers hiervoor aan zet. Lammers: "Zij staan vooraan in de keten. Wettelijk hebben zij een belangrijke rol toebedeeld gekregen. Die verantwoordelijkheid moeten ze nemen, door bijvoorbeeld het V&G-proces goed in te richten, een coördinator ontwerpfase aan te stellen en een warme overdracht te regelen." Uit de gesprekken blijkt dat er opdrachtgevers zijn die dat goed doen en als goed voorbeeld in de sector worden gezien. "Het gebeurt dus al, en dan zie je dat het effect heeft."
Geef coördinatoren de ruimte, tijd en geld
Daarnaast moet de rol van de coördinatoren worden versterkt. Die rol behelst namelijk nogal wat. Iemand moet kennis hebben van de wet, maar ook de praktijk begrijpen en weten hoe het bouwproces werkt. Ook vereist de rol communicatieskills, om een brug te slaan tussen het management en de werkvloer. Geef de coördinatoren dus de ruimte, tijd en geld, betoogt Lammers.
"We hebben in het eerdere verkennende onderzoek ook wel gesproken over de coördinatoren. Maar in dit verdiepende onderzoek werd mij echt duidelijk hoe belangrijk die rol is voor veiligheid." Het zou helpen als de coördinator ontwerpfase eerder bij het ontwerpproces wordt betrokken en er een betere overdracht is naar de uitvoeringsfase.
Lammers: "Als je een V&G-plan als proces benadert en de coördinatierollen goed invult, dan denk ik echt dat dit kan bijdragen aan een veiligere bouwplaats."
Bron: Cobouw
