We lieten al snel een paar leden links liggen omdat we niet in de gaten hadden hoe het er in andere landen aan toe ging. Sommige vertegenwoordigers waren aangewezen door het management. In andere landen kent men geen or, in Engeland doen de vakbonden het or-werk en in Duitland kan een lid van de Euro-or ook commissaris zijn bij het bedrijf. De bedrijfsleiding onderkende deze verschillen ook niet meteen. Het was verrekte lastig om op één lijn te komen. Er was een informatieachterstand, we moesten werken met tolken die niet altijd begrepen wat we tegen elkaar wilden zeggen, de kennis van het bedrijf ontbrak bij een aantal leden en de communicatiemiddelen waren niet op elkaar afgestemd.

Wij hadden een externe begeleider om de cultuurverschillen aan te pakken. Een voorbeeldje? In Nederland stuurt de ondernemingsraad gewoon een brief aan de medewerkers. In Duitsland en Oostenrijk kan dat helemaal niet uit privacyoverwegingen. Zij zijn daar heel streng in. Dat zijn de naweeën van de Tweede Wereldoorlog. Zelfs de directie kon geen kerstkaartje aan de medewerkers sturen. Dat lukte alleen via de afdeling Personeelszaken.

Juist door die gekke verschillen merkten dat we elkaar zelfs wat verwijten maakten. Zo van: uit welk raar land kom jij dan? Als je zo bent opgevoed, dan weet je niet beter. Dat zijn cultuurverschillen waar je heel voorzichtig mee moet omgaan. Ik was destijds voorzitter en een Engelsman was tweede voorzitter. Die man hielp me nergens bij in de vergadering omdat dat in Engeland ‘not done’ is. Daar voert de voorzitter het woord en de rest houdt de mond. Toen ik hem er na de vergadering op aansprak en we er later over doorpraatten zei hij: ‘Ik dacht: waar ben ik nu in terecht gekomen?’

Een ander cultuurverschil: In veel landen kun je je partner niet meenemen als je homo bent, wanneer je voor je werk wordt uitgezonden naar het buitenland. Er zijn veel cultuurverschillen en ook wettelijke verschillen waar de cultuur aan ten grondslag ligt. Bij TNT zijn we twee jaar aan het onderhandelen geweest en in het begin was het echt lastig.

Mijn advies is dus: ga eerst als werknemers bij elkaar zitten en bespreek de verschillen. Hoe zit het bij jou? Wat weet je? Slecht de taalbarrières zodat je met elkaar optrekt en niet tegenover elkaar komt te staan. En besteedt vooral veel aandacht aan de cultuurverschillen. Dat is heel belangrijk.